با خروج امریکا از برجام، نرخ محصولات فولادی‌ دچار هیجان کاذب شد و افزایش یافت؛ افزایشی که بیش از هر عاملی به جو روانی بازمی‌گردد اما فراتر از روند افزایش قیمت‌ها، فولادسازان معتقدند که در نگاه بلندمدت، تحریم‌ها تاثیر چشمگیری بر بازار فولاد نخواهند داشت.

البته درست یک روز پس از اعلام خروج امریکا از برجام، نرخ محصولات فولادی به یکباره افزایشی شد هرچند كه افزایش قیمت‌ها بیشتر جنبه روانی دارد و تا پیش از این با افزایش دلار شاهد افزایش نرخ محصولات فولادی بودیم. در کل با وجود تحریم‌ها محصولات فولادی با کاهش صادرات روبه‌رو نمی‌شوند. تنها باید اجازه بدهیم که دلار ارزش واقعی خود را در بازار پیدا کند. نباید دستوری نرخ دلار را پایین نگه داشت بلکه باید اجازه دهیم نرخ واقعی خود را پیدا کند سپس به ثبات برسد.

با توجه به رصد بازار قراضه آهن به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین کالاهای مورد نیاز تولید فولاد در بازار داخلی و به‌ویژه در زنجیره تامین، درحال‌حاضر متوسط نرخ این کالا حدود ۱۸۰۰ تومان با احتساب مالیات ارزش افزوده است. با توجه به میانگین مارجین یا فاصله قیمتی حوزه شمش القایی و قراضه آهن که حدود ۴۷۰ تومان در سال گذشته رصد شده است، اگر این مارجین را برای امسال حدود ۵۰۰ تومان در نظر بگیریم با توجه به نرخ تمام شده شمش القایی به رقم ۱۸۰۰+۵۰۰ یا ۲۳۰۰ تومان خواهیم رسید، در حالی‌ که متوسط مارجین این حوزه، امروز به مرز ۷۰۰ تومان رسیده است. از این ‌رو به‌طور مشهود بیش از کیلویی ۲۰۰ تومان حباب در این حوزه دیده می‌شود. از سویی متوسط نرخ شمش در بازارهای بین‌المللی ۵/۵۰۷ دلار/تن گزارش شده که بنا به دلار ۴۲۰۰ تومانی مصوب به رقم تقریبی ۲۱۳۰ تومان/کیلو خواهیم رسید، در حالی ‌که همین کالا در بازار داخلی و در بورس کالا با نرخ رقابتی و متاثر از هیجان کاذب، با میانگین ۲۴۱۱ تومان یا حدود ۳۰۰ تومان در هر کیلو بالاتر معامله شد. نخست این موضوع وجود دارد که عرضه‌کنندگان، شمش را محدود عرضه کرده‌اند که به التهاب بازار متاثر از رقابت هیجانی برای تصاحب آن، دامن زدفضای افزایش قیمت‌ها تا حد زیادی ناشی از جو روانی است و نمی‌تواند ادامه‌دار باشد. با توجه به شرایط حساس کنونی به منظور مقابله با برخی سوءاستفاده‌ها از جریان‌های هیجانی، دولت باید نظارت همه‌جانبه خود را بر تمامی لایه‌ها و سطوح مختلف تولید و توزیع و به‌ویژه نقاط ابتدایی زنجیره تامین افزایش دهد همچنین مردم باید آگاه شوند که قسمت عمده مواد اولیه تولید فولاد (بیش از ۹۲ درصد) در کشور ما از منابع داخلی تامین شده و از این ‌رو نمی‌توان آن را به دلار بازار سیاه مرتبط دانست.

با توجه به اینکه ایران درحال‌حاضر یکی از صادرکنندگان مطرح محصولات میانی فولاد در جهان شناخته شده و رتبه دوازدهم تولید فولاد را از آن خود کرده است و نیز با توجه به اینکه عمده مواد اولیه این محصول تولیدی از منابع داخلی تامین می‌شود، تاثیر خروج امریکا از برجام و اعمال تحریم‌های ثانویه از سوی امریکا، ممکن است تنها بر بازارهای صادراتی فولادسازان تاثیر منفی بگذارد. اما از آنجایی که اتحادیه اروپا هنوز با ایران در برجام متحد مانده است، به طور قطع راهی برای حل این مشکل پیدا خواهند کرد اما اگر به هر دلیلی، صادرکنندگان ما همانند گذشته نتوانند در بازارهای صادراتی به فعالیت خود ادامه دهند، فشار این حجم از تولید به بازار مصرف ضعیف داخلی و مازاد عرضه منتقل می‌شود و در بلندمدت قیمت‌های داخلی کاهش خواهند داشت.

 هرچند كه از طرفی می توان استدلال كرد تحریم‌هایی که امریکا اعمال می‌کند بر صادرات فولاد هیچ تاثیری نخواهد داشت چراکه ما به‌طور مستقیم با امریکایی‌ها مراوده تجاری نداریم.

 در دوران برجام و با وجود توافق ۱+۵ نیز امریکا با ایران همکاری نکرد و حتی تحریم‌های ثانویه در این ۳-۲ سال لغو نشد. این در حالیست كه اتحادیه اروپا و کشورهای روسیه و چین اعلام کردند در برجام باقی خواهند ماند. به هرحال خروج امریکا از برجام تفاوت چندانی برای ما نخواهد داشت. این هم‌پیمانان حتی از ایران خواسته‌اند که در برجام باقی بماند چون یک پیمان بین‌المللی است. ما روابط‌مان را با کشورهایی که از قبل ارتباط صادراتی داشتیم، همچنان ادامه خواهیم داد و امکان جلوگیری از صادرات ما به کشورهای منطقه وجود ندارد. بیشتر صادرات واحدهای فولادی ما به بعضی کشورهای منطقه و نیز امارات و عمان است. این کشورها همچنان جزو واردکنندگان فولاد ما به‌شمار می‌روندامریکا از کانال نفت قصد فشار آوردن به اقتصاد ایران را دارد. درحال‌حاضر ۴۰ درصد اقتصاد ایران وابسته به نفت است در حالی که کشورهای عضو اوپک مانند عربستان ۹۰ درصد بودجه‌شان را با نفت می‌بندند. ایران در حال کاهش وابستگی خود به نفت است.

شیوا نیك وظیفه فولادنیوز