تخریب گسترده ساختمان‌های مسکن مهر در شهرهای زلزله‌زده این سؤال را ایجاد کرده که چرا بر خلاف تأکید مجریان طرح که در زمان شروع ساخت از مقاومت و کیفیت بالای مسکن مهر سخن گفته بودند، ریزش و خرابی این واحدها بسیار بیشتر از ساختمان‌های دیگر بوده است. در این خصوص سازمان نظام مهندسی اعلام کرد دولت نهم بخاطر کاهش هزینه‌های مسکن مهر مجریان ذی‌صلاح را که بر کیفیت ساخت و سازها نظارت دائم دارند،  حذف کرد.

اکنون در پی زلزله 7.3 ریشتری در استان کرمانشاه گمانه‌زنی‌ها از  تخریب ۹۰درصدی واحدهای مسکن مهر برخی شهرهای زلزله‌زده غرب کشور حکایت می‌کند در این خصوص امیر ساعدی داریان عضو كمیته بررسی حادثه پلاسكو و از متخصصان زلزله و ایمنی ساختمان ها  در گفت و گو با فولاد نیوز معتقد است: عمر مفید ساختمان های فلزی در سطح جهانی حدود 70 تا 100 سال می باشد. ولی متاسفانه در داخل کشور در بسیاری موارد شاهد عمر مفید بین 30 تا 50 سال هستیم . علت اصلی آن رعایت نکردن برخی مسایل جزیی می باشد که با اندکی دقت و اندک هزینه اضافی قابل حل است.

مشروح این گفت و گو را در ادامه می خوانید:

با توجه به سازه های فلزی عمر مفید ساختمان ها در ایران چند سال است ؟

عمر مفید ساختمان های فلزی در سطح جهانی حدود 70 تا 100 سال می باشد. ولی متاسفانه در داخل کشور در بسیاری موارد شاهد عمر مفید بین 30 تا 50 سال هستیم . علت اصلی آن رعایت نکردن برخی مسایل جزیی می باشد که با اندکی دقت و اندک هزینه اضافی قابل حل است.

چند درصد از ساختمانهای كشور در مقابل زلزله ایمن هستند؟

بنده نمی توانم در خصوص این سوال به صورت کمی اظهار نظر کنم ولیکن به صورت کیفی بایستی عرض کنم که در سال های اخیر بالاخص با افزایش نظارت های انجام شده از سوی سازمان نظام مهندسی ، بهبود سیستم مهندسان ناظر و همچنین بحث مجری ذیصلاح (که تا حدودی اجرایی شده است) کیفیت ساختمان ها بسیار افزایش یافته ولیکن هنوز نواقص و کاستی ها به خصوص در نواحی دور از مراکز استان های اصلی کم نیستند.

در حال حاضر ایا استانداردی برای مقاومت ساختمان ها از نظر علمی وجود دارد؟

بله صرف نظر از آیین نامه های کشور های مختلف دنیا مانند آمریکا ، ژاپن ، کانادا و .... در داخل کشور مبحث ده مقررات ملی ساختمان در خصوص طراحی سازه های فولادی طراحی شده است و آیین نامه 2800 ویرایش چهارم در خصوص طراحی ساختمان ها در برابر زلزله می باشد و همچنین مبحث ششم مقرارت ملی ساختمان نیز انواع بارگذاری در سازه ها را تعیین نموده است.

چه روشهای نوینی برای مقاوم سازی ساختمانها در دنیا استفاده می شود در ایران چه روش هایی مرسوم است ؟

ابتدا باید متذکر شوم که احتمالا منظور شما بهسازی لرزه ای ساختمان هاست که البته مقاوم سازی نیز یکی از زیر مجموعه های بهسازی می باشد. در بهسازی لرزه ای ، هدف آن است که بتوان به طریقی ظرفیت سازه را با نیاز لرزه ای آن برابر ساخت. رسیدن به این مهم از دو طریق میسر است در روش اول ظرفیت سازه افرایش داده می شد (همان مقاوم سازی) که این عمل با استفاده از افزایش سختی سازه ( افزودن مهاربند ، دیواربرشی و ... ) و یا افرایش مقاومت سازه ( ژاکت بتنی و فولادی و ... ) انجام شود. در روش دوم به جای آنکه ظرفیت سازه افزایش داده شود نیاز لرزه ای کاهش داده می شود تا با ظرفیت سازه هم کاسه شود. بدین منظور می توان از تکنولوژی های مدرنی مانند انواع جداسازهای لرزه ای و یا انواع میراگر ها استفاده نمود. که کلیه موارد فوق الذکر در ایران نیز انجام می شود.

در حال حاضر به چه ساختمان هایی ضد زلزله گفته می شود ؟

در تعریف عمومی کلیه ساختمان هایی که به درستی بر اساس آیین نامه 2800 طراحی شده باشند و طراحی انجام شده به درستی اجرا شده باشد ساختمان های ضد زلزله خواهد بود. البته نباید فراموش شود ضد زلزله بودن یک سازه به معنای آسیب ندیدن آن سازه در برابر زلزله نیست بلکه هر ساختمان بر اساس اهمیتی که دارد برای سطح خاصی از مقاومت در برابر زلزله طراحی می شود. به عنوان مثال ساختمان های مسکونی فقط برابر تامین ایمنی جانی سکنه در برابر زلزله طراحی می شوند و ساختمان های با اهمیت زیاد مانند مراکز مدیریت بحران برای سطح کاربری بدون وقفه در برابر زلزله طراحی می شوند.

ایمنی برج ها به چه صورت تضمین می شود و آیا استانداردی در این زمینه چه در ایران و یا دیگر كشورها وجود دارد؟

آیین نامه های طراحی که در ابتدای بحث ذکر شد آیین نامه های جامعی هستند که بر اساس آنها طراحی هر ساختمانی از جمله بلند مرتبه میسر است. فقط نکته اصلی آن است که در این آیین نامه ها برای ساختمان های بلند مرتبه (معمولا ارتفاع بیش از 50 متر از تراز پایه) تمهیدات خاص طراحی در نظر گرفته شده است. در کنار این آیین نامه ها ، ساختمان های بلند مرتبه از لحاظ فنی و اجرایی ممکن است موارد خاصی داشته باشند مانند بتن ریزی های حجیم ، انتقال بتن به ارتفاع های بسیار زیاد و ... که راهکار آنها نیز جداگانه در دستورالعمل های مختلف عرضه شده است.

نادیا صمدی - فولادنیوز